Kronika polska - Gall Anonim

Kronika polska Galla Anonima – kluczowe źródło wiedzy o Polsce Piastów

Kronika Galla Anonima to jedno z najważniejszych dzieł rodzimego piśmiennictwa średniowiecznego. To lektura dla czytelnika zainteresowanego historią Polski, kulturą łacińskiej Europy i dawnym dziejopisarstwem. Jest to książka o znaczeniu źródłowym, a zarazem literackim. Ta publikacja kierowana jest zarówno do badaczy i studentów, jak i do uważnych czytelników, którzy chcą sięgnąć do tekstu stanowiącego fundament opowieści o początkach polskiej państwowości. Kronika Galla Anonima pozostaje jednym z tych utworów, bez których nie zrozumiesz, jak kształtowała się pamięć historyczna o pierwszych Piastach.

Kronika polska to bez wątpienia najważniejszy zabytek polskiego piśmiennictwa historycznego. Dzieło, którego autorem jest tajemniczy Gall Anonim, od wieków stanowi fundament naszej tożsamości narodowej. Prezentowane wydanie nakładem Wydawnictwa Armoryka opiera się na cenionym przekładzie Zygmunta Komarnickiego, który oddaje podniosły, a zarazem literacki charakter oryginału.

Kim był Gall Anonim? Kronika polska i jej tajemnice

Choć autor dzieła przeszedł do historii jako Gall Anonim, jego prawdziwa tożsamość do dziś pozostaje przedmiotem sporów wśród historyków. Autor dzieła nie jest znany z imienia, a jego anonimowość była najpewniej świadomym wyborem. Sam określał się mianem wygnańca i pielgrzyma, człowieka spoza Polski. Wiemy, że był cudzoziemcem (prawdopodobnie zakonnikiem z kręgu kultury łacińskiej), który przybył na dwór Bolesława Krzywoustego. To właśnie na polskim dworze, na zlecenie kanclerza Michała z rodu Awdanców, powstała pierwsza kronika polska, mająca na celu sławienie czynów władców z dynastii Piastów. Przez długi czas uznawano Galla Anonima za mnicha, choć współczesne badania każą patrzeć na tę kwestię ostrożniej. Mógł być także duchownym diecezjalnym lub kanonikiem. Wiadomo, że pisał na zamówienie i liczył na wynagrodzenie, o czym wspominał we wstępach do kolejnych ksiąg. Wskazywał też na hojność dawnych Bolesławów, a jako wzór przywoływał Bolesława Krzywoustego.

Kronika Galla Anonima - o czym jest? To dzieło poświęcone utrwaleniu wizerunku władcy oraz jego rodu. Nie jest to wyłącznie zapis faktów. To również starannie skomponowana narracja polityczna, która pokazuje średniowieczny sposób myślenia o władzy, chwale i legitymizacji panowania. Dlatego po lekturę kroniki Galla Anonima sięga się dziś nie tylko jak po świadectwo wydarzeń, lecz także jako zapis mentalności epoki.

Co zawiera Kronika polska Galla Anonima?

Książka podzielona jest na trzy księgi, które prowadzą czytelnika przez dzieje naszych przodków:

• Księga pierwsza. Opisuje czasy legendarne, od Popiela i Piasta Kołodzieja, przez Chrzest Polski, aż do panowania Bolesława Chrobrego i Kazimierza Odnowiciela.
• Księga druga. Skupia się na rządach Bolesława Szczodrego oraz młodości i dojściu do władzy Bolesława Krzywoustego.
• Księga trzecia. To szczegółowa relacja z wojen i dokonań Bolesława Krzywoustego, pisana niemal „na gorąco” przez naocznego świadka tamtych wydarzeń.

Kronika Galla Anonima - jakie było jej znaczenie w kontekście źródeł epoki?

Sięgnij po tekst źródłowy aby zrozumieć znaczenie kroniki Galla Anonima. Streszczenie nie oddaje ducha epoki. Pełna wersja publikacji uporządkuje Twoją wiedzę o początkach polskiej historiografii. Jej ogromna wartość tkwi jednak w czymś więcej. To kontakt z tekstem, który współtworzył obraz przeszłości i wpływał na późniejsze rozumienie roli władcy w państwie. Kronika Galla Anonima pokazuje, jak w średniowieczu łączono historię, politykę, retorykę i ideę chrześcijańskiego ładu.

Dla czytelnika oznacza to kilka konkretnych korzyści. Po pierwsze, otrzymuje on dostęp do kluczowego źródła do badań nad Polską wczesnopiastowską. Po drugie, może lepiej zrozumieć mechanizmy tworzenia narracji dynastycznej. Po trzecie, zyskuje narzędzie do krytycznej lektury dawnych przekazów. Właśnie dlatego kronika Galla Anonima jest cenna zarówno dla osób zajmujących się historią zawodowo, jak i dla pasjonatów literatury źródłowej.

To wydanie warto polecić studentom historii, mediewistom, nauczycielom oraz czytelnikom budującym biblioteczkę klasycznych tekstów o dziejach Polski. Kronika Galla Anonima będzie też dobrym wyborem dla tych, którzy chcą wyjść poza proste opracowania i sięgnąć do dzieła, na którym opiera się znaczna część wiedzy o najdawniejszej Polsce. W tym sensie kroniki Galla Anonima nie można chyba porównać z żadnym innym dziełem. Nie jest ona tylko zabytkiem piśmiennictwa, ale żywym punktem odniesienia w refleksji nad historią.

Dlaczego warto wybrać wydanie Kroniki polskiej w tłumaczeniu Zygmunta Komarnickiego?

Przekład Zygmunta Komarnickiego to klasyka sama w sobie. Tłumacz zadbał o to, aby Kronika polska zachowała swój specyficzny rytm i poetykę, znaną w literaturze jako cursus. Dzięki temu lektura nie jest jedynie suchym zapisem faktów, ale prawdziwą literacką podróżą do serca średniowiecza.

Spis treści:

KRONIKA. Przypisanie pracy swej przez autora 3
Kończy się list. EPILOG SIĘ POCZYNA 5
POCZYNA SIĘ KRONIKA a w niej dzieje władców albo książąt polskich 8
NAPRZÓD ZAGAJENIE 8
    Księga Pierwsza. 11
1. O książęciu Popielu, zwanym Koszysko. 11
2. O Piaście, synu kołodzieja. 13
3. O książęciu Ziemowicie, synu Piasta. 16
4. O ślepocie Mieszka, syna Ziemomysłowego. 18
5. Jakim sposobem Mieszko Dąbrówkę pojął za żonę. 20
6. O pierwszym Bolesławie, który się zowie Chrobrym albo Wielkim. 21
7. Jaką potęgą Bolesław na Ruś uderzył. 25
8. O wspaniałości i potędze Bolesława Wielkiego. 30
9. O męztwie i szlachetności Wielkiego Bolesława. 31
10. O potyczce Bolesława z Rusinami. 32
11. O urządzeniu kościołów w Polsce i pobożności Bolesława. 34
12. Jak Bolesław podróże po ziemiach swych odbywał bez obciążenia poddanych. 35
13. O zacności i litościwych postępkach żony Bolesława W. 36
14. O wystawności stołu i hojności króla Bolesława. 38
15. O wznoszeniu zamków i grodów po swem państwie przez Bolesława. 38
16. O zgonie żałośnym wielkiego Bolesława. 39
Pienia o zgonie Bolesława. 41
17. O wstąpieniu po Bolesławie W. Mieszka, jego syna. 42
18. O wstąpieniu Kazimierza po śmierci ojca i spędzeniu z tronu. 43
19. O odzyskaniu królestwa polskiego przez Kazimierza, który był mnichem. 45
20. O bitwie z towarzyszem Masławem i Mazurami. 47
21. O bitwie Kazimierza z Pomorzanami. 48
22. O wstąpieniu z kolei, syna Kazimierza, Bolesława wtórego, zwanego Szczodrym. 49
23. O umowie Bolesława z książęciem Rusinów. 50
24. O podejściu Bolesława Szczodrego przez Czechów. 51
25. O zwycięztwie Bolesława Szczodrego nad Pomorzanami. 52
26. O rozrzutnej hojności Bolesława i pewnym księżynie żebrzącym. 53
27. O wygnaniu do Węgier Szczodrego Bolesława. 54
28. O przyjęciu Bolesława, przez Władysława króla Węgier. 55
29. O synie tegoż Bolesława Mieszku trzecim. 56
30. O związku małżeńskim Władysława, ojca Bolesława trzeciego. 58
List Władysława do ś. Idziego i braci zakonnej jego imienia. 59
31. O postach i modlitwach, dla uproszenia przyjścia na świat Bolesława trzeciego. 59
    Księga Wtóra. LIST SIĘ POCZYNA. 60
List się zamyka, epilog się poczyna. 62
ZACZYNA SIĘ OSNOWA KSIĘGI WTÓREJ. 63
1. O narodzeniu naprzód Bolesława trzeciego. 63
2. O boju nowym z Pomorzanami. 64
3. Oblężenie grodu Nakła. 65
4. O buncie Zbigniewa. 66
5. O zdobyciu grodu kruszwickiego i zburzeniu. 68
6. Powieść o cudzié ś. Wojciecha. 69
7. O podziale państwa między dwóch synów. 70
8. Dalsze co do tego podziału rozporządzenie. 70
9. O wieku dziecięcym Bolesława. 71
10. Sieciech z mianym przy sobie Bolesławem pustoszą Morawię. 72
11. Pacholę Bolesław zabija dzika. 72
12. Bolesław niedźwiedzia zabija. 73
13. Bolesław na ziemię nieprzyjacielską wybiega. 73
14. Bolesław na Pomorzan uderza. 74
15. Inna jégo wojna na Pomorzu. 74
16. Knowania Sieciecha. 75
17. O warowni przez Pomorzan zniesionéj dobrowolnie. 79
18. O pasowaniu Bolesława na rycerza przez ojca, po odniesioném zwycięstwie nad Pomorzanami. 81
19. O rozbiciu Połowców. 81
20. Prorockie odezwanie się o Bolesławie. 82
21. O zgonie Władysława. 83
22. Bolesław Białogród pomorski zdobywa. 84
23. O Bolesława zaszlubinach. 85
24. Zbigniewa zasadzki i zmowy z nieprzyjaciołmi. 85
25. Odwet Polaków na Morawach. 87
26. Sam Bolesław na pustoszenie Moraw wyciąga. 88
27. Legat Papiezki. 88
28. Wyprawa kołobrzeska. 89
29. O nowéj na Pomorzan wyprawie i zjeździe z Kolomanem. 92
30. O wyprawie Skarbimira na Pomorze. 94
31. Dobycie grodu Bytomia. 94
32. Zawarte przymierze ze Zbigniewem i po niem z kolei następująca zdrada. 94
33. Bolesław w zasadzkę Pomorzan wpada. 95
34. Bolesław Czechów wypłasza z granic a nagina karki Pomorzan do uległości sobie. 98
35. Zbigniew żywi przeciw bratu umysł nieprzyjazny. 98
36. O jawnych krokach nieprzyjacielskich Zbigniewa. 99
37. Przymierze zawarte z Czechami i ucieczka Zbigniewa. 101
38. Zbigniew się poddaje na łaskę brata. 102
39. Nowe względem brata przeniewierstwo Zbigniewa. 103
40. Syn mu się rodzi. 104
41. Zbigniew zwalczony powtórnie. 104
42. O przyżeglowaniu do Prus niegdyś Sasów. 105
43. Cud zrządzony z Pomorzanami. 105
44. Chrzest Pomorzan. 107
45. Bój stoczony z Morawianami. 108
46. Kroki wojenne przeciw Czechom. 108
47. Bunt Pomorzan. 109
48. Bolesław po dobyciu grodu Wolina karci Pomorzan. 110
49. Porażka sześciuset Pomorzan wśród Mazowsza. 111
50. Klęska Czechów i Zbigniewa. 112
    Księga Trzecia. PRZYPISANIE TEJŻE KSIĘGI. 112
List się kończy, po nim epilog się poczyna. 115
Poczyna się księga trzecia, o czynach Bolesława trzeciego. 117
1. Zwycięztwo nad Pomorzanami. 117
2. List cesarza do króla Bolesława. 120
3. Początek wojny z Henrykiem. 120
4. Bolesław sposobi się do wojny. 122
5. Oblężenie Głogowa. 122
6. Rozejm Głogowian. 123
7. Rozejm się zrywa. 124
8. Szturm do Głogowa. 124
9. Zamiast daniny w złocie, odnoszą Niemcy w podziale rany i trupów. 125
10. Strach paniczny Niemców szarpanych ustawicznie. 126
11. Pieśń Niemców na pochwałę Bolesława. 127
12. Cesarz o pokój prosić zniewolony. 129
13. List cesarza do króla Polaków. 130
14. Odpis cesarzowi. 130
15. Odwrót cesarza, trupy prowadzącego za sobą. 130
16. O śmierci Świętopełka. 131
17. O Czechach. 133
18. O Pomorzanach. 133
19. O Czechach i Polakach. 134
20. O przeniewierstwie Czechów. 134
21. O wojnie z Czechami i zwycięstwie nad nimi. 135
22. O pustoszeniu ziemi czeskiej przez Polaków. 137
23. O śmiałości i przezorności Bolesława. 138
24. O pustoszeniu ziemi pruskiej przez Polaków. 142
25. O nieszczérej zgodzie Zbigniewa z Bolesławem. 142
26. Pomorzanie gród Nakło Polakom poddają. 148

Tytuł: Kronika polska

Autor: Gall Anonim

Przekład: Zygmunt Komarnicki

Wydawnictwo: Armoryka

Oprawa: miękka

Rok wydania: 2018

Format: 14,50 x 20,50 cm

Ilość stron: 156

ISBN: 978-83-8064-486-1

EAN: 9788380644861